اخبار , دسته‌بندی نشده , فرهنگ و هنر

کاشان نیوز: دکتر عارف نوشاهی عصر روز شنبه در نشست تخصصی «کتاب‌شناسی و نسخه شناسی آثار محتشم» این کنگره، به تبیین نسخه‌ها و چاپ اشعار محتشم کاشانی در شبه‌قاره هند پرداخت.
به گزارش کمیته اطلاع‌رسانی و رسانه نخستین کنگره بین‌المللی محتشم کاشانی، نوشاهی گفت: بررسی کوتاه نسخه شناسی از آثار منظوم کمال‌الدین محتشم کاشانی در کتابخانه‌های شبه‌قاره هند شامل کشورهای پاکستان، هندوستان و بنگلادش و چاپ آثارش در این سرزمین‌ها انجام‌شده است.
این نسخه شناس پاکستانی تأکید کرد: ازآنجاکه مسلمانان شبه‌قاره هند محب اهل‌بیت (ع) و امامان‌اند آثار منظوم محتشم که بیشتر مدایح اهل‌بیت (ع)٬ امامان و سوگواری شهدای کربلاست، در این سرزمین بسیار رواج یافته است.
نوشاهی گفت: در عصر قبل از صنعت چاپ، کاتبان و نسخه نویسان از آثار محتشم رونویسی کرده و نسخه‌ها آماده می‌شدند، در عصر چاپ نیز در شبه‌قاره هند آثار محتشم به زیور طبع آراسته و در دسترس خاص و عام قرار گرفت.
به گفته وی برای بررسی گسترده نسخه‌ها و چاپ آثار محتشم در شبه‌قاره هند، اولین شرط در دسترس بودن اطلاعات تمام نسخه‌های خطی کتابخانه‌های شبه‌قاره است که در این راستا برای نسخه‌های موجود در پاکستان دو فهرست جامع وجود دارد اما برای نسخه‌های هندوستان که تعدادشان بیشتر از پاکستان است متأسفانه چنین فهرستی موجود نیست.
نوشاهی اظهار کرد: در مورد چاپ آثار محتشم در شبه‌قاره نیز منبعی جز کتاب‌شناسی آثار فارسی چاپ‌شده در این شبه‌قاره وجود ندارد که کامل و جامع نیست، به اعتبار برخی اسناد، ۱۴ نسخه کلیات محتشم در کتابخانه‌های دولتی و برخی دیگر در مجموعه‌های شخصی پاکستان نگهداری می‌شود.
وی افزود: کهن‌ترین نسخه دیوان محتشم را در موزه ملی پاکستان، کراچی دیده و فهرست‌نویسی کرده‌ام، این نسخه در سال ۹۹۴ هجری قمری کتابت شده و شامل دو دیوان محتشم یکی در آغاز افتادگی و دیگری در ایام شبابیه است.
نوشاهی تأکید کرد: اگر بپذیریم که محتشم در سال ۹۹۶ هجری قمری درگذشته است این نسخه در حین حیات محتشم کتابت شده و بقیه نسخه‌های پاکستان نیز متأخر یا بدون تاریخ است.
وی خاطرنشان کرد: نسخه‌ای از کلیات محتشم شامل شیبیه، شبابیه، صباییه، جلالیه، نقل عشاق، ضروریات و معمیات کتابت شده در سال ۱۲۱۱ هجری قمری نیز در کتابخانه ملی پاکستان وجود دارد.
به گفته وی از ۱۲ بند محتشم نیز در پاکستان ۷ نسخه گزارش‌شده که همگی نسخه‌های متأخر است.
این نسخه شناس پاکستانی گفت: چاپ اشعار و آثار محتشم نیز در شبه‌قاره هند به دو گونه مستقل و دیگری گزیده و همراه آثار دیگران بوده است.
نوشاهی افزود: دیوان محتشم در شبه‌قاره فقط یک‌بار به چاپ رسیده که این دیوان با دیباچه‌ای به نام جلالیه در تاریخ رجب و شعبان ۱۳۰۴ مطابق ۱۸۸۷ میلادی به اهتمام حیدر علی شیرازی در ۲۲۴ صفحه شامل جلالیه، دیوان قصاید، ۱۲ بند، رباعیات، مدایح و غزلیات چاپ‌شده اما ۱۲ بند محتشم چند بار در مجموعه‌های مختلف به چاپ رسیده و هفت بند محتشم نیز جزو‌ کتب درسی فارسی در شبه‌قاره بوده است.
وی گفت: مهم‌ترین گنجینه آثار تاریخ‌دار خطی محتشم در پاکستان کتابخانه «گنج بخش» مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان اسلام‌آباد است.
به گفته وی نسخه‌های خطی در هندوستان نیز در کتابخانه مولانا آزاد دانشگاه اسلامی «علیگر»، کتابخانه عمومی هر دیال دهلی، کتابخانه جامعه همدرد تعلق آباد دهلی‌نو، ندوه العلما لکهنو، کتابخانه رضا رام پور، کتابخانه خدابخش پتنا، نسخه‌های خطی در بنگلادش در کتابخانه دانشگاه داکا موجود است.