کاشان نیوز-امیررضا خصافی: سیر تطور قوانین و مقررات استخدامی کشور

اولین قانون استخدامی کشوری، آذرماه ۱۳۰۱ به تصویب رسید این قانون مشتمل بر ۵ فصل بود:
فصل اول: ورود بخدمت
فصل دوم: مراتب خدمت و ارتقاء رتبه
فصل سوم: طریقه محاکمه و مجازات
فصل چهارم: تقاعد و وظایف
فصل پنجم: مواد مخصوصه
در این قانون به جز مقام وزارت ، سفارت، ریاست ، قضات و دادستانها که خارج از شمول آن بودند طبق ماده (۱۵) مراتب خدمات اداری کشوری به ۹ قسم به شرح زیر تقسیم می شدند
۱- ثباتی ۲- منشی گری ۳- منشی گری دوم ۴- منشی گری اول ۵- مدیر شعبه ۶- مدیری دایره ۷- معاونت اداره ۸- ریاست اداره ۹- مدیرکل یا معاونت اداره کل
حالات استخدامی در این قانون: رسمی، دون پایه جزء – پیمانی حکمی روزمرد ثابت و روزمزد کارگری
– افزایش حجم کارکنان دولت موجب گردید که در سال ۱۳۳۲ گروهی مامور بررسی امور استخدامی کشور شوند و این امر موجب تاسیس قانونی«اداره کل طبقه بندی مشاغل» در آبانماه ۱۳۳۳ شد و در سال ۱۳۳۷ با تصویب نامه هیات وزیران این اداره کل به سازمان خدمات کشوری تغییر عنوان داد. در ۳۱/۳/۱۳۴۵ با تصویب کمیسیون مشترک مجلس شورای ملی و سنای وقت قانون استخدام کشوری جهت اجرا به دولت ابلاغ شد.
قوانین و مقررات استخدامی کشور
این قانون مشتمل بر ۱۱ فصل بشرح زیر بوده
فصل اول – کلیات فصل دوم: ورود بخدمت و انتصابات فصل سوم: حقوق و مزایای مستخدمین فصل چهارم: آموزش فصل پنجم : تأمین آسایش و حفظ سلامت کارکنان فصل ششم: تکالیف عمومی¬ مستخدمین فصل هشتم: بازنشستگی و وظیفه فصل نهم: تشکیل سازمان امور اداری و استخدامی کشور¬فصل¬دهم: مقررات¬مختلف¬فصل یازدهم-درتطبیق وضع مستخدمین با¬مواد¬این قانون
این قانون شامل ۱۵۱ ماده در زمینه تشکیلات آموزش، طبقه بندی مشاغل ، حقوق و مزایا واستخدام و… بوده و در دو مرحله اجرا گردید.
الف: در ۳۱/۳/۱۳۴۵ کلیه کارکنان که در دستگاههای دولتی اشتغال بکار داشته تبدیل وضع شدند (ماده ۱۳۷)
ب: در تاریخ ۱/۷/۵۲ کلیه کارکنان براساس طرحهای طبقه بندی مشاغل با در نظر گرفتن تجربه سنوات خدمت تخصیص و مدرک تحصیلی تطبیق و ضع داده شده و گروه و پایه قطعی آنان تعیین گردید و با استناد جدول موضوع ماده (۳۲) و تبصره (۱) قانون که از ۱۲ گروه و ۱۵ پایه تشکیل می گردید حقوق کارکنان دولت تعیین و با عنایت به پست مورد تصدی و رشته و رسته شغلی براساس مصوبات هیات محترم دولت فوق العاده شغل به آنان پرداخت می گردید و با استناد ماده (۳۳) با پیشنهاد سازمان  امور اداری و¬استخدامی کشور و تصویب مجلس شورای اسلامی¬با-درنظرگرفتن افزایش¬هزینه¬زندگی¬ضریب جدول حقوق موضوع ماده (۳۲) افزایش می یافت.
قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت مصوب ۱۲/۶/۱۳۷۰ مجلس شورای اسلامی
این قانون مشتمل بر (۲۲) ماده بوده که ماده (۱) و (۲) و تبصره های آن حقوق مبنا و افزایش سنواتی کارکنان را مشخص می کرد در واقع حقوق مبنا و افزایش سنواتی جایگزین گردد و پایه گردید و برای جبران خدمات کارکنان فوق العاده ای مختلف ازقبیل فوق العاده مدیریت ، تخصص، ویژه ، جذب و … براساس مصوبات هیات محترم وزیران به کارکنان دولت پرداخت می گردید.
– کلیه کارکنان دولت در تاریخ ۱/۱/۷۰ با این قانون تطبیق وضع داده شدند و کارکنانی که پس از ۱/۱/۷۰ به استخدام رسمی و پیمانی دولت در می آمدند حقوق و مزایای آنان براساس قانون فوق الذکر تعیین و پرداخت می گردید و باستناد ماده (۱۲) این قانون دستگاههای و شرکتهای دولتی و نهادهای انقلاب اسلامی که دارای مقررات خاص استخدامی بوده مقر گردید از ۱/۱/۷۱ با این قانون تطبیق وضع داده شدند.
– قضات، اعضای هیئت علمی، مستشاران دیوان محاسبات و نیروهای نظامی و انتظامی از این قانون مستثنی بوده.
قانون مدیریت خدمات کشوری
این قانون در ۲۸/۷/۱۳۸۶ به تصویب رسید که بعلت بار مالی و آئینامه ها و دستورالعملهای مورد نیاز تاریخ اجرای آن از ۱/۱/۸۸ تعیین گردید.
– این قانون مشتمل بر ۱۵ فصل بوده که نقطه تمایز آن با قانون استخدام کشوری توجه ویژه به حقوق مردم و بکارگیری دستگاههاو موسسات دولتی از فن آوری اطلاعات می باشد
– فصل (۱۰) این قانون درخصوص حقوق و دستمزد کارکنان می باشد و حقوق و دستمزد کارکنان با توجه به امتیازات مکتسبه از عوامل شغل و شاغل که موارد زیر می باشد تعیین می شود.
– حق شغل، حق شاغل، فوق¬العاده شغل، فوق¬العاده ایثارگری فوق-العاده مدیریت، فوق¬العاده مناطق کمتر توسعه یافته، فوق العاده سختی شرایط محیط کار، فوق العاده کارایی و عملکرد فوق العاده بهره وری و کمک هزینه عائله مندی و اولاد
– کلیه کارکنان رسمی وپیمانی دستگاهای وموسسات دولتی که در۲۹/۱۲/۸۷ شاغل بوده اند از ۱/۱/۸۸ با این قانون منطقه تطبیق داده شده و حقوق و مزایای آنان در مرحله تطبیق وضع یابد ۱۵% بیشتر از حقوق و مزایای در تاریخ ۲۹/۱۲/۸۷ باشد در غیر اینصورت به آنان تطبیق وضع پرداخت می گردید.
– حق شغل، شاغل و فوق‌العاده مدیریت به عنوان حقوق ثابت تعریف شده و فوق‌العاده های سختی شرایط محیط کار، فوق‌العاده شغل و فوق‌العاده ایثارگری جزء فوق‌العاده های مستمر محسوب می شود.
– حق شغل: از ۱۶ طبقه و ۵ رتبه تشکیل شده که کارکنان دولت براساس سنوات تجربی، تخصص ، مدرک تحصیلی و …. در طبقه و رتبه مربوط تخصیص داده می شدند در ضمن رتبه ها عبارتند از: متدیابی، پایه ، ارشد، خبره و عالی
– حق شاغل: حق از ۵ عامل تشکیل شده سنوات خدمت، سنوات تجربی ، آموزش، تواناییها و مهارتها، تحصیلات
– بررسی سایر فوق العاده در مواد مندرج در فصل (۱۰) قانون مدیریت خدمات کشوری نحوه و امتیاز بندی تعریف گردیده
– کارکنان دستگاهها و موسسات دولتی تا قبل از اجرای قانون مدیریت خدمات کشوری مشمول قوانین مشرحه ذیل بوده اند
– قانون استخدام کشوری – وزارتخانه ها و موسسات دولتی مشمول قانون مانند وزارت کشور، وزارت تعاون، سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور و ..
– قانون استخدام شرکتها دولتی: موسسات، سازمانها و شرکتهای که درقانون تاسیس با اساسنامه آن خبرگی دیده مشمول
– توضیح
– کارکنان دستگاهها و موسسات دولتی تا قبل در اجرای قانون مدیریت خدمات کشوری شمول قوانین مشروحه ذیل بوده اند
– قانون استخدام کشوری – وزارتخانه ها و موسسات دولتی مشمول قانون مانند: وزارت تعاون ، سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور و…
– قانون استخدام شرکتها دولتی: موسسات ،سازمانها و شرگتهای که در قانون تاسیس با اساسنامه آن مشمول قانون استخدام شرکتهای دولتی می باشند.
– بطور مثال: خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، شرکت مخابرات ، شرکت پست سازان چای و…
– قانون خاص: موسسات ، سازمانها و شرکتهای که در قوانین و مقررات مربوطه دارای آیینامه اداری و استخدامی خاص می باشند
– مانند: بانکها ، بیمه ها ، شرکت نفت ، صدا و سیما، کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران – شرکت فولاد – شرکت ذوب آهن و…
– قانون کار: در برخی وزارتخانه ها و شرکتهای دولتی بخشی از کارکنان مشمول قانون کار می باشند مانند شرکت پست یا شرکت مخابرات ،راه آهن جمهوری اسلامی ایران
– قوانین و مقررات استخدامی نیروهای نظامی و انتظامی در اجرای قانون مدیریت خدمات کشوری باستثنای دستگاههای نامبرده شده در ماده (۱۱۷) بقیه دستگاهها در مشمول قانون مدیریت خدمات کشوری قرار می گیرند.
– ماده ۱۱۷: دستگاه¬های مستثنی شده در این قانون مانند مجمع تشخیص مصلحت نظام، شورای نگهبان ، وزارت اطلاعات، متشاران دیوان محاسبات مجلس خبرگان و…

منبع:قوانین ومقررات اداری واستخدامی